Algemeen: Oorspronkelijk zijn deze ratten niet inheems. Ze zijn sinds de Middeleeuwen in europa te vinden. Ze zijn de oorzaak van vele pestepidemieën. Het pestbacil wordt door een rattenvlo in het lichaam van het slachtoffer gebracht.
In ons land komen ze nog plaatselijk voor in havengebieden, in een deel van Noord-Brabant, in agrarische bedrijven en in veevoederbedrijven met een eigen aanlegplaats in het binnenland.
In de tropen is deze rat een boombewoner, maar in Nederland leven ze in gebouwen op hoge, droge plaatsen. De hoge en droge plaatsen zijn vooral vlieringen, zolders, pakhuizen, havenemplacementen. Ze komen ook voor aan boord van schepen.
Uiterlijk: De rug en buik zijn blauwgrijs tot zwart van kleur. Er komen tussen deze kleuren ook nog vele kleurvariëteiten voor. Bijvoorbeeld alexandrinus: een bruingrijze rug en een geelwitte buikkleur (Alexandrijnse rat) en frugivorus: een grijsbruine rugvacht en een witte buikvacht. Er is ook nog rattus, een leigrijze rug en buikvacht.
De ratten zijn erg slank en hebben een vrij spitse snuit. De kraalachtige ogen zijn groot. De oren zijn ook vrij groot. Deze oren komen naar voren gevouwen tot over het oog.
De staart is lang en nogal dun, in ieder geval langer dan het lichaam, ongeveer 17 tot 25 cm . lang. Een volwassen rat is ongeveer 14 tot 23 cm . lang en heeft een lichaamslengte van circa 150 tot 250 gram . Een pasgeboren rat is kaal, blind en ongeveer 3 cm . lang.
Ontwikkeling: De wijfjes van de zwarte rat leggen vanaf een leeftijd van 3 maanden gemiddeld 6 worpen per jaar in de eerste twee levensjaren. De draagtijd bedraagt gemiddeld 20 tot 24 dagen. De Per nest zijn er gemiddeld 6 tot 10 jongen. Theoretisch gezien zou elk wijfje in de eerste 2 geslachtsrijke levensjaar gemiddeld 2x6x8 = 96 jongen ter wereld kunnen brengen. Het hangt natuurlijk af van de nestgelegenheid en het voedselaanbod. Dit is natuurlijk wel erg ruim aangehouden. De richtlijn is echter 30 jongen per jaar. Die jongen gaan ook weer aan de voortplanting deelnemen. Zijn ze eenmaal geboren dan zogen ze ongeveer 3 weken. De jongen zijn na ongeveer 3 maanden geslachtsrijp. De vermoedelijke maximale levensduur is ongeveer 4 jaar. Normaal gesproken zal het echter maar 2 jaar zijn.
Leefwijze: Algemeen:
In Midden -Europa zijn deze ratten sterk gebonden aan de menselijke samenleving. De ratten zijn uitstekende klimmers en springers. Ze graven en zwemmen daarentegen weinig. Het zijn verder heel argwanende beesten en zijn voornamelijk 's nachts actief. Het voornaamste zintuig van de zwarte rat is het reukvermogen.
Voedsel: Ze zijn een alleseter met een duidelijke voorkeur voor granen en meel (ook wel zaden en vruchten).
Temperatuur: De vacht van de ratten past zich aan, aan de leefomstandigheden.
Vochtigheid:
Ze leven op droge plaatsen. De zwarte rat kan met minder vocht leven dan de bruine rat.
Schuilplaatsen: Deze plaatsen zijn meestal te vinden op zolder of onder het dak tussen plafonds of dakbeschot. Op die plaatsen knagen ze vooral aan de balken, vloerdelen, betimmeringen en isolatiematerialen. Sporen daarvan zijn holen. De ratten hebben de betimmeringen uitgeknaagd.
Op die plaatsen leven ze echter niet alleen, maar in een kolonie. Iedere kolonie heeft een eigen territorium waar geen soortgenoten worden geduld. Als een territorium vrijgekomen is door bijvoorbeeld een bestrijdingsactie dan kan die spoedig weer ingenomen worden door een andere rattenkolonie, tenzij tijdig genomen weringsmaatregelen dit voorkomen.
Iedere rat laat ook zijn sporen achter. De uitwerpselen van de zwarte rat zijn donker gekleurd, krom en spoelvormig met spitse uiteinden. Ze zijn ongeveer 1 cm . lang en 2 à 3 mm . dik.
Men kan ook waarnemen waar de ratten hebben gelopen omdat ze een buiksmeer afscheiden. Wanneer de ratten dus vaak langs een zelfde plek lopen laten ze veegsporen achter. Dit kan natuurlijk ook door vuile poten of staart.
Schade: De ratten zijn dragers van ziektekiemen. Daardoor vormen ze een bedreiging voor de volksgezondheid, denk maar aan de pest of voedselvergiftiging.
Voedselvoorraden kunnen bevuild worden door de uitwerpselen en urine van de rat. Daarbij komt kijken dat ze wel 15 gram voedsel per dag consumeren.
De ratten veroorzaken ook knaagschade aan verpakkingsmaterialen, houten vloeren, wanden- en dakbeschot, leidingen en kabels (kortsluiting en storing) en aan isolatiematerialen.
In woningen kan het zijn dat de ratten rustverstorend zijn.
Verspreiding: Indien een populatie ratten te groot wordt voor het territorium en er dus te weinig voedsel en schuilplaatsen is, vindt er een migratie plaats. Ze kunnen ook verspreid worden met schepen en door transporten.
